Ευλογιά των πιθήκων
Τι είναι η ευλογιά των πιθήκων;
Η ευλογιά των πιθήκων είναι μια σπάνια ιογενής νόσος που προκαλεί συμπτώματα οξείας ιογενούς λοίμωξης (όπως: πυρετό, πονοκέφαλο, μυϊκούς πόνους) και στο δέρμα εμφανίζεται εξάνθημα με βλατίδες ή φυσαλίδες.
Το 2022, για πρώτη φορά, αναφέρθηκε μεγάλος αριθμός κρουσμάτων στην ΕΕ αλλά και παγκοσμίως σε χώρες στις οποίες η νόσος δεν ήταν κοινή. Πάνω από 20 000 κρούσματα αναφέρθηκαν στην ΕΕ / στον ΕΟΧ κατά τη διάρκεια της επιδημικής έξαρσης το 2022. Τα κρούσματα αυτά δεν σχετίζονταν με ταξίδια σε μέρη όπου ήταν ιστορικά γνωστό ότι κυκλοφορούσε ο ιός της ευλογιάς των πιθήκων.
Τον Νοέμβριο του 2023 εντοπίστηκε στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό (ΛΔΚ) μια νέα παραλλαγή του ιού mpox, η clade Ib. Αυτή η παραλλαγή εξαπλώθηκε σε αρκετές ακόμη αφρικανικές χώρες και ανάγκασε τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας να κηρύξει στις 14 Αυγούστου 2024 κατάσταση έκτακτης ανάγκης διεθνούς ενδιαφέροντος στον τομέα της δημόσιας υγείας (PHEIC). Έκτοτε, και έως τον Νοέμβριο του 2024, λίγα μόνο κρούσματα λοιμώξεων που οφείλονται στην παραλλαγή του ιού mpox clade Ib έχουν αναφερθεί εκτός Αφρικής.
Με μια ματιά: Ο ιός mpox στην Ευρώπη
- Ιογενής λοίμωξη που χαρακτηρίζεται από εμφάνιση φυσαλίδων στο δέρμα
- Ο ιός mpox μεταδίδεται μέσω στενής επαφής με μολυσμένο άτομο ή ζώο
- Πάνω από 26 000 περιστατικά από το 2022
- Ο εμβολιασμός μπορεί να αποτρέψει τη λοίμωξη από mpox και τις επιπλοκές της.

Ποια είναι τα συμπτώματα της ευλογιάς των πιθήκων;
Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν βλάβες που μπορεί να είναι δύσκολο να διαφοροδιαγνωστούν από λοιμώξεις που προκαλούν άλλοι ευλογοιοί και, σε κάποιο βαθμό, από την ευλογιά των πουλερικών.
Τα άτομα που έχουν προσβληθεί από την ευλογιά των πιθήκων εμφανίζουν συχνά έναν συνδυασμό των ακόλουθων συμπτωμάτων:
- πυρετό
- κεφαλαλγία
- ρίγος
- εξάντληση
- οίδημα των λεμφαδένων
- οσφυαλγία και μυϊκούς πόνους
- βλάβες των βλεννογόνων και δερματικό εξάνθημα.
Το εξάνθημα μπορεί να εμφανιστεί πριν ή μετά των άλλων συμπτωμάτων και συνήθως εντοπίζεται στο πρόσωπο, στα χέρια, στα πόδια, γύρω από τα γεννητικά όργανα ή τον πρωκτό.
Οι δερματικές βλάβες συχνά εμφανίζονται αρχικά ως κηλίδες που εξελίσσονται σε φυσαλίδες με υγρό και, στη συνέχεια, σε εφελκίδες με εσχάρα, πριν από την πλήρη επούλωση του δέρματος.
Ποιες είναι οι επιπλοκές της ευλογιάς των πιθήκων;
Τα περισσότερα άτομα που προσβάλλονται από την ευλογιά των πιθήκων αναρρώνουν χωρίς να εμφανίζουν επιπλοκές. Τα νεοδιαγνωσθέντα κρούσματα ευλογιάς των πιθήκων θα πρέπει να υποβάλλονται σε ιατρική εκτίμηση για τη σοβαρότητα της νόσου και τους παράγοντες κινδύνου (π.χ. υποκείμενα νοσήματα ή συστηματική λήψη φαρμάκων που επηρεάζουν την ανοσολογική απόκριση, λοίμωξη από τον ιό HIV άνευ θεραπείας κ.λπ.). Τα άτομα με σοβαρή νόσο ενδέχεται να χρήζουν νοσηλείας και/ή θεραπείας με αντιιικά φάρμακα.

Πώς μεταδίδεται ο ιός της ευλογιάς των πιθήκων;
Στην Αφρική, όπου ο ιός της ευλογιάς των πιθήκων κυκλοφορεί επίσης μεταξύ των ζώων, μπορεί να μεταδοθεί από τα ζώα στον άνθρωπο μέσω της άμεσης επαφής με μολυσμένα ζώα, όπως τα τρωκτικά, καθώς και μέσω της στενής επαφής μεταξύ ανθρώπων.
Στην Ευρώπη, από τη μεγάλη επιδημική έξαρση του 2022 και μετά, τα περισσότερα διαγνωσμένα περιστατικά ευλογιάς των πιθήκων σε ανθρώπους αφορούσαν άνδρες που έχουν σεξουαλικές επαφές με άνδρες, γεγονός που υποδηλώνει ότι η μετάδοση πραγματοποιήθηκε κατά τη διάρκεια της σεξουαλικής επαφής.
Ποιος κινδυνεύει από την ευλογιά των πιθήκων;
Παρότι η πλειονότητα των περιστατικών το 2022 αφορούσαν άνδρες που είχαν σεξουαλικές επαφές με άνδρες, οποιοσδήποτε έχει στενή, άμεση επαφή (συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής επαφής) με κάποιον που νοσεί από την ευλογιά των πιθήκων διατρέχει τον κίνδυνο να προσβληθεί από τον ιό της ευλογιάς των πιθήκων. Η επαφή με ρουχισμό, κλινοσκεπάσματα, πετσέτες, αντικείμενα και άλλες επιφάνειες που έχει αγγίξει κάποιος που νοσεί με την ευλογιά των πιθήκων μπορεί επίσης να οδηγήσει σε μετάδοση του ιού της ευλογιάς των πιθήκων.
Τα άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα λόγω των υποκείμενων νοσημάτων τους, καθώς και λόγω της λήψης ορισμένων φαρμάκων ή θεραπειών (π.χ. η χημειοθεραπεία), μπορεί να είναι πιο ευάλωτα στην ευλογιά των πιθήκων και στις επιπλοκές της.
Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι, παρότι αυτές οι ομάδες μπορεί να διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο, η ευλογιά των πιθήκων μπορεί δυνητικά να προσβάλει οποιονδήποτε έρχεται σε επαφή με άτομο που έχει προσβληθεί από αυτήν.

Πώς μπορεί να προληφθεί η λοίμωξη από την ευλογιά των πιθήκων;
Η λοίμωξη από την ευλογιά των πιθήκων μπορεί να προληφθεί με αποφυγή της στενής επαφής με προσβεβλημένα άτομα και με την εφαρμογή ορθών πρακτικών υγιεινής, όπως το συχνό πλύσιμο των χεριών με σαπούνι και νερό.
Ο εμβολιασμός κατά της ευλογιάς, μιας νόσου που προκαλείται από ιό που ανήκει στην ίδια οικογένεια, παρέχει κάποια προστασία έναντι της ευλογιάς των πιθήκων.
Εάν υποψιάζεστε ότι μπορεί να έχετε εκτεθεί στον ιό της ευλογιάς των πιθήκων, απομονωθείτε και ζητήστε αμέσως ιατρική βοήθεια από πάροχο υγειονομικής περίθαλψης.
Σημείωση: Οι πληροφορίες που περιέχονται στο παρόν ενημερωτικό δελτίο προορίζονται για τη γενική ενημέρωση του κοινού και δεν πρέπει να υποκαθιστούν την εξειδικευμένη γνώση και κρίση των επαγγελματιών του τομέα της υγείας.